Darowizna na wnuka z pominięciem dzieci – czy jest możliwa?

Relacje rodzinne nie zawsze układają się w modelowy sposób. Pewne sytuacje mogą prowadzić do niesnasek międzypokoleniowych. Niektóre zachowania bądź decyzje bywają zarzewiem konfliktów na linii rodzice-dzieci. Wynika to głównie z różnicy perspektywy, odmiennych przekonań, a także wartości na których dane pokolenie zostało wychowane. Często okazuje się jednak, że bliższe relacje powstają pomiędzy dziadkami i wnukami. Brzmi to paradoksalnie, gdyż tak ogromna różnica wieku powinna jeszcze bardziej pogłębiać niezrozumienie między generacjami. Jednakże dziadkowie starają się niejako nadrobić brak poświęconego czasu swoim dzieciom, a także zrekompensować i naprawić błędy własnego rodzicielstwa. Szansę upatrują w jak najlepszej relacji z wnukami. Fundamentem ułatwiającym budowanie pozytywnej relacji jest fakt, iż wnuki spędzają często więcej czasu z dziadkami niż z rodzicami np. ze względu na charakter pracy. Dają wnukom więcej swobody, często pozwalając na znacznie więcej niż rodzice. Zażyła relacja skłania w późniejszym wieku do zapewnienia wnukowi dobrego startu oraz lepszej sytuacji finansowej w przyszłości. Pojawia się wówczas pomysł o przepisaniu wnukowi mieszkania, aby nie musiał przez większość dorosłego życia spłacać kredytu hipotecznego. Należy jednak odpowiednio przygotować się do tej kwestii, a następnie wybrać odpowiednią formę prawną. Pozwoli to uniknąć potencjalnych sporów i roszczeń ze strony innych członków rodziny. 

Jak przepisać mieszkanie na wnuka niepełnoletniego? Sprawdź 3 możliwe sposoby 

W świetle istniejących przepisów prawa, mieszkanie można przekazać wnukowi przy pomocy:  

• Zapisu testamentowego,
• Umowy darowizny,
• Umowy dożywocia.

Każda z wymienionych form ma określone zalety, jednakże każda z nich jest także obarczona potencjalnymi negatywnymi skutkami. Należy zatem dokładnie przeanalizować wszelkie możliwości, a następnie wybrać optymalną opcję, dopasowaną do indywidualnej sytuacji. Warto również skorzystać z porady prawnej specjalisty.

Sprawdź Przepiszę mieszkanie za opiekę – czy to jest możliwe?

Testament na wnuka z pominięciem dzieci

Testament najlepiej sporządzić u notariusza w formie aktu notarialnego. Własnoręcznie sporządzone testamenty są bowiem często podważane przez pominiętych spadkobierców i mogą powodować długotrwałe spory na drodze sądowej. Według obowiązującego prawa testament ma pierwszeństwo przed dziedziczeniem ustawowym. Wydaje się zatem, że jest do właściwy sposób na przekazanie mieszkania wnukowi. Istnieje jednak pewien często zapominany aspekt, mianowicie prawo do zachowku. Zachowek jest uprawnieniem przysługującym dzieciom, małżonkom, a także wnukom pominiętym podczas dziedziczenia. Gwarantuje otrzymanie ekwiwalentu części przysługującego ustawowo spadku. Zachowek obowiązuje również w przypadku darowizny, po śmierci darczyńców. Roszczenie o zachowek dotyczy wyłącznie rekompensat w formie pieniężnej. Nie można zatem domagać się wydania konkretnych rzeczy lub nieruchomości z masy spadkowej. Możliwość ubiegania się o wypłatę zachowku jest ograniczona czasowo. Zgodnie z art. 1007 Kodeksu cywilnego, zachowek przedawnia się z upływem 5 lat od dnia otwarcia spadku (czyli od dnia śmierci spadkodawcy) lub od dnia ogłoszenia testamentu. Dlatego zapisanie mieszkania w testamencie wyłącznie dla wnuka jest obarczone ryzykiem, że potencjalnie będzie on w przyszłości zobowiązany spłacić pominiętych spadkobierców. 

Przepisanie mieszkania na wnuka

Kolejnym sposobem na przekazanie mieszkania wnukowi jest darowizna, zdefiniowana jako forma nieodpłatnego zbycia nieruchomości. Darczyńcy przekazując nieruchomość nie oczekują zatem od obdarowanego wnuka zapłaty ani innych świadczeń. Aby darowizna miała moc prawną, powinna być sporządzona w formie aktu notarialnego. Darowizna dla wnuka z pominięciem dzieci jest jedną z najpopularniejszych form przekazania nieruchomości, gdyż nie nakłada na obdarowanego żadnych dodatkowych obowiązków wobec darczyńców. Wnuk staje się w dniu aktu notarialnego nowym właścicielem podarowanej nieruchomości. Niewątpliwą zaletą jest również brak podatku od spadków i darowizn. Wnuk należy bowiem do grupy podatkowej zwolnionej z obowiązku podatkowego w tym zakresie. Należy jednak dopełnić obowiązku zgłoszenia nabycia darowizny do właściwego Urzędu Skarbowego w terminie do 6 miesięcy od podpisania aktu notarialnego. Podczas wizyty w Urzędzie Skarbowym obdarowany wnuk będzie zobowiązany złożyć formularz SD-Z2. Należy podkreślić, że również w przypadku darowizny, pominięci spadkobiercy będą mieli prawo ubiegać się o zachowek. 

Umowa dożywocia a przepisanie mieszkania na wnuka

Z perspektywy darczyńców warto rozważyć wariant przekazania nieruchomości przy pomocy umowy dożywocia. Jest to umowa, w której właściciele nieruchomości (dziadkowie) dokonują jej przekazania w zamian za zapewnienie im dożywotniego utrzymania. Stanowi prawne zobowiązanie się wnuka do zapewnienia opieki, a także potrzeb mieszkaniowych aż do śmierci. Z perspektywy dziadków jest to bezpieczne rozwiązanie, gdyż minimalizuje ryzyko pozostania bez środków do życia. Umowa dożywocia zobowiązuje również do pomocy podczas choroby. W przypadku pogorszenia relacji dziadków z obdarowanym wnukiem, mogą oni wnioskować o zmianę opieki na dożywotnią rentę. Z perspektywy wnuka, umowa dożywocia ma ogromną zaletę w postaci braku roszczenia o zachowek. Przepisy prawa definiują bowiem umowę dożywocia jako umowę odpłatną, gdyż oddanie nieruchomości nie odbywa się za darmo lecz w zamian za opiekę oraz zapewnienie odpowiednich warunków życiowych. Nieruchomość przekazana wnukowi przy pomocy umowy dożywocia nie wlicza się zatem do substratu zachowku. Inną zaletą tego rozwiązania jest również brak podatku, podobnie jak w przypadku standardowej darowizny. 

Dodatkową formą prawną, która zapewnia dożywotne prawo do zamieszkiwania całej nieruchomości bądź korzystania z określonych pomieszczeń jest służebność. Jest to ograniczone prawo rzeczowe, które zapewnia prawo do korzystania z nieruchomości osobom niebędącym jej właścicielem. Można zatem do umowy darowizny dla wnuka dodać wpis służebności. Eliminuje to ryzyko zbycia otrzymanej nieruchomości jeszcze za życia dziadków. Pogorszenie relacji lub błędne decyzje finansowe  często sprawiają, że obdarowani wykazują często niewdzięczność poprzez zbycie otrzymanej nieruchomości z dziadkami w środku. 

Jakie dokumenty są potrzebne, żeby przepisać mieszkania na wnuka? 

Formalizacja przekazania mieszkania wnukowi wymaga przygotowania odpowiednich dokumentów. Wymagana będzie również wizyta w kancelarii notarialnej. Przed wizytą mającą na celu ostateczne przekazanie nieruchomości, warto skontaktować się z notariuszem w celu ustalenia dokumentów niezbędnych do przeprowadzenia czynności. Lista dokumentów może różnić się w zależności od wyboru formy przekazania mieszkania wnukowi. Również w kwestii wyboru formy prawnej, warto skorzystać z porady notariusza bądź adwokata. Specjalista przedstawi różnice między poszczególnymi opcjami, a także wyjaśni konsekwencje zarówno dla przekazujących jak i dla przyjmującego nieruchomość wnuka. Nie należy również zapominać, że dokonanie czynności notarialnej będzie wiązało się z kosztami. Obejmują one przede wszystkim taksę notarialną, koszt wpisu właściciela do księgi wieczystej oraz koszty wypisów aktu. O szczegóły dotyczące kosztów warto zapytać bezpośrednio notariusza, gdyż mogą różnić się między poszczególnymi kancelariami. 

Dokumenty potrzebne do przygotowania umowy dożywocia lub aktu darowizny darowizna na wnuka z pominięciem dzieci: 

• ważne dowody osobiste lub paszporty dziadków oraz wnuka, 
• akt własności przekazywanej nieruchomości (dla mieszkań z pełną własnością należy przygotować numer księgi wieczystej oraz akt notarialny nabycia, dla spółdzielczych własnościowych praw do lokalu potrzebne będą zaświadczenia ze spółdzielni, w przypadku gdy nabycie nastąpiło w drodze spadku potrzebny będzie akt poświadczenia dziedziczenia lub prawomocne orzeczenie sądu), 
• jeżeli mieszkanie ma być przekazane małoletniemu, niezbędna będzie również zgoda sądu rodzinnego,
• zaświadczenie od zarządcy o braku zadłużenia czynszowego, 
• świadectwo charakterystyki energetycznej – część orzecznictwa mówi o konieczności przekazania tego dokumentu właścicielowi również w przypadku umowy darowizny.

Zobacz też Notarialne przepisanie domu, a spłata rodzeństwa

Przepisanie mieszkania na wnuka – podsumowanie 

Podejmując decyzję o przekazaniu mieszkania wnukowi należy przeanalizować własną sytuację majątkową, sytuację majątkową i życiową wnuka, a także zażyłość relacji rodzinnych. Wybór formy prawnej będzie niósł konkretne konsekwencje zarówno dla wnuka jak i darczyńców. Dla dziadków priorytetową kwestią jest zazwyczaj zabezpieczenie finansowej przyszłości wnuka. Pojawia się zatem obawa o potencjalne roszczenia o zachowek ze strony pominiętych spadkobierców. Aby zupełnie wyeliminować tę kwestię, należy wybrać umowę dożywocia. Ta forma prawna ma również zaletę dla dziadków, gdyż w ten sposób zapewniają sobie dożywotnią opiekę i pomoc w przypadku choroby. Równocześnie dla wnuka zawarcie umowy dożywocia będzie związane z obciążeniem czasowym, a często również finansowym. 

Jeżeli jednak kwestia spadkowa nie jest skomplikowana, a jedynym pominiętym spadkobiercą jest rodzic wnuka, który nie skorzysta z prawa do zachowku, można rozważyć opcję standardowej darowizny. Można w niej dodatkowo zawrzeć wpis służebności, aby dziadkowie mieli dożywotnie prawo do zamieszkiwania przekazywanej wnukowi nieruchomości. 

Największą kontrolę nad własnym majątkiem do końca życia zapewnia natomiast testament. Jednakże dla przyszłych spadkobierców oznacza to koszty związane z nabyciem spadku, a także ryzyko sporów w rodzinie wraz z potencjalnymi roszczeniami o zachowek. Kwestie spadkowe warto przedyskutować z rodziną i wszelkie uzgodnienia poczynić w miarę możliwości wspólnie. Tego typu tematy nie należą do najłatwiejszych i mogą prowadzić do nieporozumień, jednak warto porozmawiać gdy spadkobiercy żyją i jest jeszcze możliwość wypracowanie konsensusu.

W przypadku, gdy dziadkowie posiadają więcej nieruchomości, mogą rozważyć sprzedaż jednej z nich i przekazać wnukowi środki pieniężne. To rozwiązanie pozwoli wnukowi na dowolność wyboru wymarzonego mieszkania. Aby zapewnić sobie szybkość oraz bezpieczeństwo transakcji, warto skorzystać ze współpracy ze skupem nieruchomości. Transakcja przebiegnie dyskretnie, a wszelkie formalności zostaną załatwione przy wsparciu specjalisty. Skup mieszkań, dom i innych nieruchomości zapewnia również natychmiastowy przelew w dniu aktu notarialnego.  

Najczęściej zadawane pytania o darowiznę na wnuka z pominięciem dzieci