Mam komornika i dostałem spadek – czy komornik może zająć odziedziczoną nieruchomość?

Otrzymanie spadku  kojarzy się w przestrzeni publicznej z poprawą sytuacji finansowej. Niestety istnieją sytuacje, w których spadek okazuje się problematyczny. Jedną z nich jest otrzymanie spadku podczas borykania się z zadłużeniami przy jednoczesnym zajęciu komorniczym. Odziedziczone dobra, mogą bowiem automatycznie posłużyć uregulowaniu zaległych należności. Często jednak zadłużeni zastanawiają się jak uratować spadek. Wiele osób, które znalazły się w podobnych okolicznościach zastanawiają się czy czy komornik może zająć spadek po rodzicach? i jak poradzić sobie w sytuacji gdy ma komornika i dostanie spadek. Dlatego w tym artykule wyjaśniamy zawiłości związane z egzekucją spadku przed komornika. 

Co może zająć komornik? Czy może prowadzić egzekucję ze spadku? 

Wszelkie nieuregulowane zobowiązania finansowe, mogą doprowadzić do sytuacji, w której wierzyciel nie potrafiący samodzielnie odzyskać środków, zgłosi się do komornika z wnioskiem o wszczęcie egzekucji. Komornik po uzyskaniu tytułu wykonawczego może prowadzić egzekucję z wszelkich składowych majątku osoby zadłużonej, w szczególności:

• oszczędności na rachunkach bankowych,
• wynagrodzeń,
• nieruchomości, 
• ruchomości np. samochodu, 
• praw majątkowych. 

Jeżeli osoba zadłużona, wobec której prowadzone są czynności egzekucyjne odziedziczy spadek, komornik ma również prawo ściągnąć należność ze wszystkich składników majątku odziedziczonego spadku. Zgodnie z art. 803 Kodeksu postępowania cywilnego „egzekucja może być prowadzona z całego majątku dłużnika, zarówno z tego, który posiadał on przed wszczęciem postępowania, jak i tego, który nabył w jego trakcie lub po jego zakończeniu”. Również wierzyciel, który uzyskał informację o odziedziczeniu przez dłużnika spadku , może bezpośrednio złożyć wniosek o zajęcie prawa dłużnika do żądania podziału majątku z masy spadkowej. W ten sposób wierzyciel może uzyskać dobra przypadające spadkobiercy w wyniku podziału. 

Uzyskane w wyniku podziału masy spadkowej środki pieniężne, mogą posłużyć jako spłata wierzyciela. W przypadku odziedziczenia nieruchomość lub udziałów w nieruchomości, możliwe jest natomiast zajęcie komornicze w celu przeprowadzenia egzekucji zakończonej sprzedażą w drodze licytacji. Warto podkreślić, iż w przypadku odziedziczenia udziałów, zajęciem komorniczym zagrożona jest jedynie część spadku przypadająca zadłużonemu. Komornik nie ma zatem prawa dokonać licytacji całej nieruchomości. 

Przeczytaj też Dziedziczenie mieszkania własnościowego po rodzicach – zasady, sprzedaż, współwłasność i formalności

Masz tylko 6 miesięcy na decyzję o przyjęciu lub odrzuceniu spadku – nie przegap terminu!

Każda osoba, która została powołana do dziedziczenia, ma 6 miesięcy od momentu, w którym dowiedziała się o tytule swojego powołania do spadku, na podjęcie decyzji o jego przyjęciu lub odrzuceniu. Termin ten jest ściśle określony w przepisach prawa spadkowego i liczy się niezależnie od tego, czy spadek obejmuje majątek, czy też długi. Po tym czasie, jeśli nie zostanie złożone żadne oświadczenie przed sądem lub notariuszem, prawo uznaje, że spadkobierca przyjął spadek z tzw. dobrodziejstwem inwentarza, czyli z ograniczoną odpowiedzialnością za długi spadkowe.

Złożenie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku ma kluczowe znaczenie, zwłaszcza gdy niejasna jest sytuacja majątkowa zmarłego. Odrzucenie spadku w terminie pozwala uniknąć przejęcia zobowiązań finansowych, natomiast przyjęcie go z dobrodziejstwem inwentarza oznacza konieczność rozliczenia zarówno aktywów, jak i ewentualnych długów. Przekroczenie sześciomiesięcznego terminu sprawia, że decyzja staje się wiążąca, dlatego warto działać świadomie i podjąć odpowiedni krok zanim czas upłynie.

W jaki sposób komornik dowiaduje się o spadku? 

Wielu dłużników posiada błędne przekonanie, że komornik nie dowie się o otrzymanym spadku. Jednakże, komornik dysponuje szeregiem narzędzi pozwalających na bieżąco weryfikować majątek dłużnika. Zgodnie z art. 761 Kodeksu postępowania cywilnego, komornik może żądać informacji od różnych instytucji i rejestrów. Do najczęściej wykorzystywanych źródeł poszukiwania informacji zaliczają się przede wszystkim: 

• Urząd skarbowy: komornik zwraca się z zapytaniem o majątek dłużnika wraz z nabytymi spadkami, 
• Wydział ksiąg wieczystych: bieżące monitorowanie ksiąg wieczystych w kontekście ujawnienia dłużnika jako właściciela lub współwłaściciela,
• Spółdzielnie mieszkaniowe: zapytania w kontekście nabycia spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu bez założonej księgi wieczystej, 
• Systemy elektroniczne: komornik korzysta z systemów pozwalających na szybkie ustalenie rachunków bankowych oraz monitorowanie wpływów na konto, 

Warto również zaznaczyć, że na dłużniku ciąży prawny obowiązek informowania komornika o wszelkich zmianach swojej sytuacji finansowej, w tym również o stwierdzeniu nabycia spadku. Zgodnie z art. 801 Kodeksu postępowania cywilnego dłużnik musi powiadomić organ egzekucyjny o istotnych zmianach w swoim majątku. 

Jakie istnieją możliwości w przypadku otrzymania spadku mając zajęcie komornicze?

Osoby zmagające się z zadłużeniem, będące jednocześnie uprawnione do spadkobrania, poszukują sposobu na nieujawnienie dóbr pochodzących ze spadku. Warto jednak zastanowić się, czy takie zachowanie ma szansę powodzenia oraz jakie istnieją możliwości postępowania w celu uchronienia jak największej części majątku.

Odrzucenie spadku jako ucieczka przed egzekucją komorniczą

Jedną z możliwości jest odrzucenie spadku i przekazanie własnego uprawnienia pozostałym spadkobiercom. Często takie zachowanie bywa poprzedzone nieformalną umową między spadkobiercami mającą na celu uzyskanie przez dłużnika części przypadającego spadku bez wiedzy organów i urzędów państwowych. Warto jednak pamiętać, że wszelkie działania mające na celu ukrywanie, usuwanie, zbywanie, darowanie, niszczenie, pozorne obciążanie mogą zostać zinterpretowane jako działanie na szkodę wierzyciela. W związku z powyższym przepisanie nieruchomości ze spadku na bliską osobę, celem uniknięcia egzekucji komorniczej, może skutkować złożeniem przez wierzyciela skargi pauliańskiej. Skarga pauliańska to instytucja uregulowana przepisami Kodeksu cywilnego (art. 527 – art. 534), służąca ochronie interesów wierzycieli. Przepisy wskazują, że w sytuacji gdy czynność prawna dłużnika została dokonana z pokrzywdzeniem wierzyciela, a osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, wierzyciel może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną. Skarga pauliańska, może zostać złożona przez wierzyciela w sytuacji, gdy dłużnik świadomie i celowo dokonuje czynności polegające na wyzbywaniu się przedmiotów majątkowych w celu uniemożliwienia wierzycielowi wyegzekwowanie należnych kwot. Do takich działań może zaliczać się również odrzucenie lub przekazanie spadku.
Kolejną rozwiązaniem jest przyjęcie otrzymanego spadku wprost lub z dobrodziejstwem inwentarza. Przyjęcie spadku wprost oznacza odziedziczenie całego majątku. Wówczas spadkobierca przejmuje zarówno aktywa zmarłego, jak również wszelkie długi. Oznacza to, że w sytuacji, gdy zmarły posiadał zadłużenia przewyższające aktywa, sytuacja materialna spadkobiercy ulegnie pogorszeniu. Istnieje jednak możliwość aby ustrzec się przed tego typu sytuacjami. Mowa o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza. Taki wariant eliminuje ryzyko popadnięcia w kolejne kłopoty finansowe ze względu na zadłużenia spadkodawcy, ponieważ wówczas odpowiedzialność ciążąca na spadkobiercy jest ograniczona do wartości otrzymanej masy spadkowej. Oznacza to, że bilans spadkobrania może w najgorszym wypadku wynosić zero. Warto zaznaczyć, że na wybór formy przyjęcia spadku lub jego odrzucenie wyznaczono konkretne ramy czasowe. Zgodnie z art. 1015. §1. Kodeksu cywilnego „Oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania”. Zgodnie z § 2. tegoż przepisu „Brak oświadczenia spadkobiercy w terminie określonym w § 1. jest jednoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza”. Należy jednak pamiętać, że przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza nie chroni przed egzekucją komorniczą z posiadanych wcześniej zadłużeń. 

Sprzedaż odziedziczonej nieruchomości lub udziałów

Istnieje również możliwość sprzedaży odziedziczonych w spadku dóbr, w tym również nieruchomości, przy równoczesnej spłacie wierzycieli z uzyskanej ceny. Sprzedaż mieszkania z wpisem komorniczym jest możliwa, lecz należy wziąć pod uwagę kilka istotnych kwestii. Po pierwsze jest to transakcja nietypowa, w związku z czym grono potencjalnych nabywców jest niewielkie. Zainteresowane zakupem mieszkania z wpisem komorniczym są przede wszystkim firmy profesjonalnie zajmujące się skupem nieruchomości zadłużonych. Kolejną ważną sprawą jest poziom zadłużenia. Jeżeli nie przekracza ono wartości nieruchomości, będzie można w pełni zaspokoić wierzycieli, a także uregulować wszelkie opłaty komornicze. Sytuacja komplikuje się natomiast, gdy poziom zadłużenia znacznie przekracza wartość nieruchomości. W takich sytuacjach zainteresowani wolą poczekać do licytacji komorniczej i zakupić nieruchomość wolną od długów. 

To samo dotyczy sprzedaży połowy mieszkania z wpisem komorniczym. Taka sprzedaż również jest możliwa, jednak poziom skomplikowania transakcji wzrasta, a tym samym grono potencjalnie zainteresowanych ulega zawężeniu. Podobnie jak w przypadku całego mieszkania, istotne aby wartość udziału była większa niż suma zadłużenia.

Sprawdź Jak można sprzedać mieszkanie odziedziczone w spadku?

Jak uchronić majątek spadkowy? 

Otrzymanie spadku podczas trudnej sytuacji finansowej może oznaczać szansę na zażegnanie problemów, spłatę wierzycieli, a następnie rozpoczęcie życia wolnego od długów. Ukrywanie majątku bądź przekazywanie go osobom trzecim w celu uniknięcia egzekucji komorniczej, może skutkować dla dłużnika poważnymi konsekwencjami prawnymi. Sprzedaż nieruchomości przed licytacją komorniczą wydaje się optymalnym rozwiązaniem. Zbycie odziedziczonego mieszkania na rynku może przynieść lepszy bilans finansowy. Ważne również, aby utrzymywać pozytywne lub neutralne relacje z prowadzącym sprawę komornikiem, gdyż niezbędne do zbycia nieruchomości będą wydawane przez niego dokumenty zawierające saldo zadłużeń, a także orzeczenia świadczące o zakończeniu prowadzonych egzekucji wydawane po spłacie umówionych kwot. 

Rozważając sprzedaż nieruchomości, warto rozważyć możliwość współpracy ze skupem nieruchomości. Profesjonaliści z zakresu trudnych transakcji z pewnością skrócą i ułatwią proces, zapewniając jednocześnie wsparcie na każdym etapie. Dodatkowym atutem jest natychmiastowa spłata wszelkich zadłużeń oraz bezzwłoczne przekazanie nadwyżki sprzedającemu. Gwarantuje to dodatkowe bezpieczeństwo transakcji, a także komfort psychiczny. Należy zatem wziąć sprawy w swoje ręce i rozpocząć zdecydowane, przemyślane działania. 

Mam komornika i dostałem spadek – najczęściej zadawane pytania