Akt poświadczenia dziedziczenia to dokument, który w praktyce pozwala spadkobiercom szybko i formalnie potwierdzić prawa do spadku bez konieczności prowadzenia długiego postępowania sądowego. Coraz więcej osób decyduje się na to rozwiązanie, ponieważ akt poświadczenia dziedziczenia sporządzony przez notariusza ma taką samą moc prawną jak prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku. Dzięki temu możliwe jest sprawne uregulowanie spraw majątkowych po zmarłym, w tym sprzedaż nieruchomości, wpisy do ksiąg wieczystych czy rozliczenia podatkowe. W praktyce akt poświadczenia dziedziczenia rodzi jednak wiele wątpliwości natury formalnej i organizacyjnej. Spadkobiercy często zastanawiają się, co to jest akt poświadczenia dziedziczenia, jakie koszty wiążą się z jego sporządzeniem oraz jakie dokumenty należy przygotować przed wizytą u notariusza.
- Co to jest akt poświadczenia dziedziczenia i na czym polega?
- Kiedy można sporządzić akt poświadczenia dziedziczenia?
- Akt poświadczenia dziedziczenia a testament i zarząd sukcesyjny
- Jakie dokumenty są potrzebne?
- Ile kosztuje akt poświadczenia dziedziczenia?
- Akt poświadczenia dziedziczenia a urząd skarbowy
- Akt poświadczenia dziedziczenia a księgi wieczyste – co dalej po podpisaniu dokumentu?
- Akt poświadczenia dziedziczenia – podsumowanie
- Najczęściej zadawane pytania o akt poświadczenia dziedziczenia
Co to jest akt poświadczenia dziedziczenia i na czym polega?
Jest to dokument sporządzany przez notariusza, który potwierdza, kto i w jakiej części nabył spadek po zmarłym. Notarialny akt poświadczenia dziedziczenia powstaje na podstawie zgodnych oświadczeń wszystkich spadkobierców i poprzedzony jest sporządzeniem protokołu dziedziczenia. Warto odróżnić protokół dziedziczenia a akt poświadczenia dziedziczenia. Protokół to dokument przygotowawczy, w którym notariusz ustala krąg spadkobierców i podstawę dziedziczenia. Dopiero po jego sporządzeniu możliwy jest właściwy akt poświadczenia dziedziczenia, który następnie musi zostać wpisany do rejestru tworząc zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia.
Sprawdź Stwierdzenie nabycia spadku i co dalej?
Kiedy można sporządzić akt poświadczenia dziedziczenia?
Jednym z częściej pojawiających się pytań jest to ile czasu po śmierci spadkodawcy można sporządzić akt poświadczenia dziedziczenia. Co do zasady dokument ten może zostać sporządzony niezwłocznie po śmierci, pod warunkiem że wszyscy spadkobiercy są znani, zgodni i stawią się u notariusza. W praktyce wiele osób zastanawia się także czy możliwy jest akt poświadczenia dziedziczenia po 6 miesiącach, zwłaszcza gdy wcześniej czekano na upływ terminu do odrzucenia spadku. Sam akt poświadczenia dziedziczenia może zostać sporządzony wcześniej, jednak notariusz musi mieć pewność, że żaden ze spadkobierców nie skorzysta z prawa do jego odrzucenia. Właśnie w tym kontekście pojawia się kwestia, kiedy notariusz nie może sporządzić aktu poświadczenia dziedziczenia. Na przykład wtedy, gdy między spadkobiercami istnieje spór lub nie są znane wszystkie osoby uprawnione do dziedziczenia. Notariusz ustawowo nie może sporządzić APD m.in. w przypadku spadków otwartych przed 1 lipca 2009 r. oraz gdy jedynym spadkobiercą jest gmina lub Skarb Państwa. Oznacza to, że akt poświadczenia dziedziczenia nie zawsze będzie dostępny jako szybka droga formalnego potwierdzenia praw do spadku. Dlatego w razie wątpliwości co do terminów lub kręgu spadkobierców warto wcześniej ustalić, czy sporządzenie aktu poświadczenia dziedziczenia po 6 miesiącach rzeczywiście będzie możliwe w danej sprawie.
Akt poświadczenia dziedziczenia a testament i zarząd sukcesyjny
W praktyce istotne znaczenie ma to, czy sporządzenie aktu poświadczenia dziedziczenia jest możliwe w sytuacji, gdy spadkodawca pozostawił testament. Jeżeli testament istnieje, notariusz ma obowiązek go otworzyć i ogłosić, a następnie ocenić, czy nie występują wątpliwości co do jego ważności lub treści. W przypadku sporów między spadkobiercami albo niejasności dotyczących testamentu konieczne będzie przeprowadzenie postępowania sądowego, co wyklucza sporządzenie aktu notarialnego. Warto również zwrócić uwagę na relację pomiędzy aktem poświadczenia dziedziczenia a zarządem sukcesyjnym.
W przypadku przedsiębiorstw w spadku zarząd sukcesyjny umożliwia bieżące prowadzenie działalności gospodarczej, natomiast akt poświadczenia dziedziczenia służy uregulowaniu praw własności pomiędzy spadkobiercami. Są to dwa odrębne mechanizmy prawne, które mogą funkcjonować równolegle uzupełniając się w praktyce.
Dowiedz się Kiedy można sprzedać mieszkanie otrzymane w spadku? Sprawdź zasady i uniknij błędów
Jakie dokumenty są potrzebne?
Przygotowując się do wizyty u notariusza warto wiedzieć jakie dokumenty są niezbędne. Zazwyczaj są to akty stanu cywilnego spadkobierców, akt zgonu spadkodawcy, testament (jeśli istnieje) oraz dokumenty potwierdzające pokrewieństwo. Brak kompletu dokumentów może spowodować, że notarialny akt poświadczenia dziedziczenia nie zostanie sporządzony podczas jednej wizyty, co wydłuża całą procedurę. W praktyce dokumenty dotyczące aktu poświadczenia dziedziczenia powinny być aktualne i zgodne z danymi widniejącymi w rejestrach stanu cywilnego. Wszelkie rozbieżności jak różnice w nazwiskach czy brak odpisów mogą uniemożliwić sporządzenie dokumentu podczas pierwszego spotkania. W takich sytuacjach notarialny akt poświadczenia dziedziczenia zostaje odroczony do czasu uzupełnienia braków formalnych. Dlatego wcześniejsze sprawdzenie czy wszystkie akt poświadczenia dziedziczenia dokumenty są kompletne znacząco usprawniają przebieg całej czynności notarialnej.
Ile kosztuje akt poświadczenia dziedziczenia?
Kwestie finansowe interesują niemal każdego spadkobiercę. Ile kosztuje akt poświadczenia dziedziczenia? Akt poświadczenia dziedziczenia koszt jest regulowany przepisami i obejmuje taksę notarialną, VAT oraz opłaty za wypisy. Cena jest stała, ale suma zależy od liczby czynności. Maksymalne stawki netto to: Protokół dziedziczenia (100 zł), sporządzenie aktu (50 zł), otwarcie testamentu (50 zł) oraz wypisy (6 zł za stronę) + 23% VAT. Wielu spadkobierców porównuje ile kosztuje akt poświadczenia dziedziczenia z kosztami postępowania sądowego. Akt poświadczenia dziedziczenia często okazuje się rozwiązaniem szybszym i korzystniejszym finansowo. Warto mieć na uwadze, że Koszt samego sporządzenia aktu jest stały, jednak całkowity koszt wizyty rośnie wraz z liczbą wydanych wypisów (dokumentów dla każdego spadkobiercy). Dla wielu osób istotne jest również to, że koszt aktu poświadczenia dziedziczenia jest znany z góry. Pozwala zaplanować to wydatki bez ryzyka dodatkowych opłat. W praktyce pytanie ile kosztuje akt poświadczenia dziedziczenia pojawia się szczególnie wtedy, gdy sprawa ma zostać załatwiona szybko i bez angażowania sądu. Z tego względu akt poświadczenia dziedziczenia bywa wybierany jako rozwiązanie przewidywalne finansowo i wygodne organizacyjnie.
Przeczytaj Podatek od spadku mieszkania po cioci – ile wynosi i jakie są formalności?
Akt poświadczenia dziedziczenia a urząd skarbowy
Po sporządzeniu dokumentu pojawia się również kwestia związana z rozliczeniami podatkowymi, czyli relacja między aktem poświadczenia dziedziczenia a urzędem skarbowym. Spadkobiercy muszą pamiętać o obowiązku zgłoszenia nabycia spadku
w odpowiednim terminie, niezależnie od formy potwierdzenia dziedziczenia. W praktyce często pojawia się pytanie czy notariusz wysyła akt poświadczenia dziedziczenia do urzędu skarbowego, jednak aby skorzystać z całkowitego zwolnienia z podatku (grupa 0), spadkobierca musi samodzielnie złożyć formularz SD-Z2 w ciągu 6 miesięcy od rejestracji aktu. Znaczenie aktu poświadczenia dziedziczenia a urzędu skarbowego sprowadza się przede wszystkim do dotrzymania ustawowych terminów podatkowych. Nawet jeśli informacja o sporządzeniu dokumentu trafia do rejestrów, odpowiedzialność za prawidłowe rozliczenie spadku nadal spoczywa na spadkobiercy. Niedopełnienie obowiązków wynikających z relacji aktu poświadczenia dziedziczenia a urzędu skarbowego może prowadzić do utraty zwolnień podatkowych lub do nałożenia sankcji finansowych.
Akt poświadczenia dziedziczenia a księgi wieczyste – co dalej po podpisaniu dokumentu?
W praktyce istotne znaczenie ma powiązanie pomiędzy aktem poświadczenia dziedziczenia a wpisem do księgi wieczystej, ponieważ to właśnie ten dokument stanowi podstawę do ujawnienia nowego właściciela nieruchomości. Akt poświadczenia dziedziczenia względem ksiąg wieczystych umożliwia przeprowadzenie zmian w sądzie wieczystoksięgowym. Spadkobierca nabywa własność z chwilą śmierci spadkodawcy. Może sprzedać nieruchomość, legitymując się samym APD (z potwierdzeniem zarejestrowania), nawet jeśli nie widnieje jeszcze w księdze wieczystej. Bez przedstawienia prawidłowo sporządzonego dokumentu sąd nie dokona aktualizacji danych właścicielskich. Po jego podpisaniu wielu spadkobierców zadaje sobie pytanie i co dalej. Zgłoszenie do Urzędu Skarbowego (formularz SD-Z2 lub SD-3) jest obowiązkowe dla większości spadkobierców (jeśli chcą skorzystać ze zwolnienia z podatku w grupie zero). W zależności od sytuacji kolejnymi krokami mogą być złożenie wniosku o wpis do księgi wieczystej, sprzedaż nieruchomości lub przeprowadzenie działu spadku. W praktyce akt poświadczenia dziedziczenia oznacza rozpoczęcie faktycznego zarządzania odziedziczonym majątkiem w tym podejmowanie decyzji finansowych i prawnych. Należy również pamiętać, że akt poświadczenia dziedziczenia może być uchylony tylko przez sąd w drodze postanowienia. Notariusz nie może sam „anulować” raz zarejestrowanego aktu. Procedurę tę opisuje Kodeks postępowania cywilnego (art. 679). Możesz również szybko sprzedać odziedziczone mieszkanie współpracując ze skupem mieszkań, który oferuje profesjonalne skupowanie nieruchomości bez pośredników, z gotówką od ręki i formalnościami załatwiony w kilka dni.
Zobacz też Zbycie udziału w spadku na rzecz innego spadkobiercy – czy jest możliwe?
Akt poświadczenia dziedziczenia – podsumowanie
W praktyce uporządkowanie spraw spadkowych często wymaga szybkiego potwierdzenia kto faktycznie nabył prawa do majątku po zmarłym. W takich sytuacjach akt poświadczenia dziedziczenia staje się rozwiązaniem, które pozwala sprawnie przejść od formalności do realnych decyzji majątkowych. Dzięki temu dokumentowi spadkobiercy mogą bez zwłoki podejmować dalsze działania jak sprzedaż nieruchomości, dział spadku czy uregulowanie zobowiązań wobec instytucji. Istotne znaczenie ma jednak świadomość, że akt poświadczenia dziedziczenia może zostać sporządzony wyłącznie przy spełnieniu określonych warunków ustawowych. Znajomość procedury, kosztów oraz sytuacji, kiedy notariusz nie może sporządzić aktu poświadczenia dziedziczenia pozwala uniknąć błędnych założeń i niepotrzebnych opóźnień. W wielu przypadkach właściwe przygotowanie dokumentów przesądza o tym czy sprawa zakończy się podczas jednej wizyty u notariusza. Dobrze sporządzony akt poświadczenia dziedziczenia daje spadkobiercom jasną podstawę do dalszych czynności prawnych i finansowych. Choć akt poświadczenia dziedziczenia sporządza notariusz, to każdy taki dokument musi zostać niezwłocznie wpisany do Rejestru Spadkowego, nad którym nadzór sprawuje Krajowa Rada Notarialna. Ponadto, wpis do KW i tak realizuje sąd wieczystoksięgowy.
